De Liberale Dierenvrienden staan voor een samenleving waarin dierenwelzijn is geborgd. Dieren hebben recht op een dierwaardig leven en positief welzijn. Dat geldt wat ons betreft voor dieren die door mensen worden gehouden, maar ook voor dieren in het wild.
Door bewustzijn te creëren en met een integrale aanpak van wet- en regelgeving, diervriendelijke bedrijfsvoering, samenwerking en dialoog streven wij naar een leefomgeving waarin mensen verantwoordelijkheid nemen voor de zorg en bescherming van dieren. Vanuit die visie hebben wij 12 concrete aanbevelingen verstuurd naar de commissie die onder leiding van oud-minister van Economische Zaken Micky Adriaansens het nieuwe VVD-verkiezingsprogramma schrijft.
In het VVD-programma voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2023 stonden al de nodige punten over dierenwelzijn. In onze appgroep is de afgelopen weken van gedachten gewisseld over mogelijke aanvullingen en wijzigingen. Ook hielden we op dinsdagavond 24 juni een digitale bespreking. Zo zijn we tot de volgende punten gekomen.
Onze aanbevelingen
- We verankeren dierenrechten in de grondwet. De VVD erkent dieren als wezens met gevoel en pleit voor een grondwettelijke verankering van hun intrinsieke waarde. In navolging op landen als Zwitserland (1973), Slovenië (1991), Duitsland (2002), Luxemburg (2007), Oostenrijk (2013), Italië (2022) en België (2024) willen wij dat in de Grondwet wordt vastgelegd dat de overheid bij wetgeving en bestuur rekening houdt met het dierenwelzijn, waarbij eigen waarde van het dier wordt gerespecteerd.
- We stoppen het onverdoofd slachten van alle dieren. Dieren op zowel land als in het water moeten altijd worden verdoofd vóór de slacht, ongeacht religieuze of culturele gebruiken. Vrijheid van godsdienst is belangrijk, maar houdt op wanneer dieren ernstig lijden. De VVD zet zich daarom in voor één duidelijke norm voor dierenwelzijn bij de slacht.
- We pakken dierenmishandeling hard aan. Onder andere door middel van een levenslang houdverbod voor dierenmishandelaars, door het hoger straffen en door het tegengaan van illegale handel. Ook verbeteren we de informatie-uitwisseling tussen de verschillende instanties en de politie, zodat zij effectiever toezicht houden en gerichter hulp kunnen bieden.
- We werken toe naar een dierwaardige dierhouderij in 2040. Daarvoor worden gedragsbehoeften per dier vastgesteld op basis van wetenschappelijke inzichten. Veehouderijsystemen worden aangepast aan de fysieke en ethologische behoeften van een dier. Dieren krijgen meer ruimte. Er komt een stalklimaat dat geen negatieve gevolgen heeft voor de diergezondheid en het houden van dieren zonder ingrepen wordt de standaard. We stimuleren de ontwikkeling en toepassing van welzijnssensoren, diergerichte AI, en combinaties van veehouderij met landschap- en natuurbeheer.
Bovenstaande is geactualiseerd en aangevuld ten opzichte van het verkiezingsprogramma uit 2023. Sindsdien heeft de Tweede Kamer een amendement van Thom van Campen (VVD) en Tjeerd de Groot (D66) aan de Wet dieren toegevoegd, waarmee uiterlijk in 2040 een ‘dierwaardige’ veehouderij — die voldoet aan de natuurlijke gedragsbehoeften van dieren — moet worden gerealiseerd.
- We werken toe naar een dierwaardige visserij en viskweek. Een dierwaardig houdersysteem geldt ook voor het kweken, vervoeren en doden van vissen en andere dieren die in het water leven. Daarnaast stimuleren we de ontwikkeling en toepassing van diervriendelijkere vistuigen, slimme netten, vangstmonitoren en andere technologieën die bijvangst verminderen, de vangsnelheid verhogen en zo dierenleed beperken, en verwondingen aan vissen voorkomen.
- We houden scherp toezicht op slachthuizen. De standaard ligt in Nederland hoog, misstanden moeten aangepakt worden. Naast controle op locatie, moet de toezichthouder via direct uitleesbare camerabewaking mee kunnen kijken. Artificiële intelligentie kan hierbij een rol spelen. Bij herhaaldelijke misstanden wordt een bedrijf gesloten en bij buitensporige incidenten gebeurt dit meteen.
- Baasjes dragen verantwoordelijkheid voor het welzijn van hun huisdier. Extreme uiterlijke eigenschappen (platte snuit, korte poten of overdreven vacht) leiden tot ernstige gezondheidsproblemen en chronische pijn. Daarom willen we een verbod op de handel, de verkoop en het houden van dieren met schadelijke uiterlijke kenmerken. Ook willen wij kwaliteitscriteria voor fokkers. Er komt een positieflijst voor vogels en reptielen. Het aantal bijtincidenten door agressieve risicohonden pakken we aan en worden bijgehouden in een landelijk registratiesysteem.
Ook deze tekst is geactualiseerd ten opzichte van het verkiezingsprogramma van 2023. De Tweede Kamerfractie van de VVD heeft sindsdien een houdverbod voor dieren met uiterlijke schadelijke kenmerken gesteund. Het houden van (nieuwe) katten met vouworen en naaktkatten is door het inmiddels demissionaire kabinet verboden. In het Tweede Kamerdebat over huis- en hobbydieren van oktober 2024 vroeg Thom van Campen de staatssecretaris naar de mogelijkheid van een toonverbod.
- Het aantal dierproeven brengen we omlaag. Door ontwikkeling van proefdiervrije onderzoeksmethoden en innovatieve alternatieven hoeven dierproeven niet meer de norm te zijn. Deze zetten we alleen nog in als dit de enige manier is om een verbetering van de volksgezondheid te bewerkstelligen. Via vervangen, verminderen en verfijnen kan — met de inzet van AI — het aantal dierproeven sterk omlaag. Dit vraagt de nodige aanpassingen in wet- en regelgeving.
De laatste twee zinnen zijn een aanvulling op het verkiezingsprogramma van 2023. In het meest recente Tweede Kamerdebat over dierproeven zei VVD-woordvoerder Martijn Buijsse:
Het is niet alleen de morele plicht om te streven naar zo min mogelijk noodzakelijk proefdieronderzoek, het is daarbij ook gewoon aanzienlijk minder kostbaar.
Van een dalende trend is nog geen sprake. In Nederland worden jaarlijks meer dan 400.000 dierproeven uitgevoerd. Dat aantal is sinds 2018 min of meer stabiel.
- We importeren niet wat we hier niet mogen produceren. Het fokken van nertsen en andere dieren (vossen, chinchilla’s) voor bont is reeds verboden in Nederland. We stoppen nu ook de verkoop van (nieuw) bont of (nieuwe) producten met bont daarin verwerkt.
- Vaccinatie is belangrijk om de kwetsbaarheid voor vogelgriep te verkleinen. Daarom maken we werk van grootschalige vaccinatie in de pluimveehouderij. Monitoring en wildbeheer spelen ook een belangrijke rol. Europese handelsbelemmeringen nemen we weg zodat preventieve vaccinatie de norm wordt.
- Importvoorwaarden op basis van EU-dierenwelzijnsnormen. We eisen van handelspartners dat zij minimaal aan onze geldende dierenwelzijnsnormen voldoen. Door voorwaarden te stellen aan nieuwe verdragen, voorkomen we dat we dierenleed importeren én beschermen we veehouders, vissers en viskwekers tegen oneerlijke concurrentie.
- Faunabeheer: verstandig en innovatief. Faunabeheer is soms noodzakelijk om schade aan landbouw, natuur of verkeer te beperken. De VVD staat pal voor de balans tussen mens, dier en landschap. Jacht kan daarbij een middel zijn, maar we stimuleren de ontwikkeling en inzet van minder ingrijpende vormen van faunabeheer — zoals gedragstechnologie, verjagingsmiddelen en gebiedsgericht beheer. Provincies en lokale overheden hebben een rol en taak te vervullen in het deugdelijk afschermen van natuur en het goed onderhouden daarvan. Zo combineren we effectiviteit met modern natuurbeleid.